بارها در مقالات مختلف گفتهایم که طلای دستدوم میتواند یک انتخاب مناسب برای سرمایهگذاری باشد؛ دلیل اصلی جذابیت این شکل از طلا، کاهش هزینههای جانبی آن است.
اما خب در همان مقالات هم توضیح دادهایم که نباید از خطرات سرمایهگذاری روی طلای دستدوم غافل شوید!
حالا اینجا میخواهیم عینک بدبینی به چشم بزنیم و ریسکهای گوناگون چنین سرمایهگذاریای را بررسی کنیم؛ میخواهیم ببینیم چرا نباید طلای دستدوم بخریم!
6 ریسک خرید طلای دستدوم
اینها دلایلی هستند که شاید شما را از خرید این شکل از طلا منصرف کرده و به سمت دارایی دیگری برای سرمایهگذاری سوق دهند.
1. توهم صرفهجویی
البته که با خرید طلای دستدوم در مجموع هزینۀ کمتری میپردازید؛ اما باید از خودتان بپرسید چقدر کمتر؟!
حقیقت این است که در خیلی از مواقع، کم شدن هزینههای جانبی آنقدری نیست که ریسکهای متعدد خرید طلای دستدوم را به جان بخرید؛ مخصوصاً با در نظر گرفتن این موضوع که برخی از طلاهای نو، اجرت ساخت چندان زیادی ندارند!
_1767202023.png)
تا چند سال پیش، یکی از دلایلی که مردم را تشویق به خرید طلای دستدوم میکرد، مالیات بر ارزش افزودۀ نسبتاً زیاد طلای نو بود؛ اما حالا مالیات بر ارزش افزوده فقط روی اجرت و سود محاسبه میشود و ارزش ذاتی طلا از این مالیات معاف است؛ در نتیجه، تفاوت چندانی از این بابت وجود ندارد.
اجازه دهید در بخش بعدی این مورد را با جزئیات بیشتر زیر ذرهبین ببریم.
2. ماجرای مالیات و اجرت
شاید بهتر باشد با کمی اطلاعات پایهای این بخش را شروع کنیم.
طلای نو بهخاطر دستمزد سازنده، هزینههای طراحی، تراشکاری و...، همیشه اجرت ساخت دارد. میزان این اجرت بسته به عوامل مختلف، مثلاً شهرت برند تولیدکننده، متغیر است.
مزیت اصلی طلای دستدوم این است که موقع خرید آن، دیگر نیازی نیست پول اجرت آن را بدهید؛ چون خریداری که همان طلا را نو خریده، قبلاً این هزینه را تقبل کرده است.
جدا از اجرت، یکی دیگر از هزینههای جانبی سرمایهگذاری روی طلا، مالیات بر ارزش افزودهای است که به قیمت آن اضافه میشود. همانطور که بالاتر هم گفتیم، قبلاً این مالیات بر ارزش افزوده، روی قیمت کل حساب میشد؛ یعنی قیمت خود طلا + اجرت + سود فروشنده.
برای مثال، اگر یک دستبند با ارزش 100 میلیون تومان (با محاسبۀ اجرت و سود) میخریدید، باید 9 درصد همین مبلغ، یعنی 9 میلیون تومان دیگر هم بهعنوان مالیات بر ارزش افزوده میپرداختید.
پس اگر همان دستبند را بهصورت دستدوم میخریدید، حداقل آن 9 میلیون تومان از قیمت آن کم میشد؛ ضمن اینکه خبری از هزینۀ اجرت ساخت هم نبود!
در سال 1400 قانون تغییر کرد و حالا مالیات بر ارزش افزوده فقط روی اجرت ساخت و سود فروشنده محاسبه میشود.
یعنی اگر مجموع سود و مالیات همان دستبند 100 میلیون تومانی 10 میلیون تومان باشد، فقط 900 هزار تومان مالیات بر ارزش افزوده خواهد داشت؛ حذف این مقدار در یک فقره فاکتور 100 میلیون تومانی، واقعاً خیلی به چشم نمیآید.
خلاصۀ کلام اینکه چند سالی است طلای دستدوم یکی از مزیتهای اصلی خود را از دست داده است؛ البته که همچنان لازم نیست برای خرید طلای دستدوم اجرت بپردازید و همین مورد هم خیلی وسوسهکننده است! منتهی مشکلات دیگری هستند که شاید بتوانند همین مزیت را هم خنثی کنند.
3. خطرات مربوط به خرابیها و کلاهبرداریها
اینجا لازم است به خط عیار اشاره کنیم؛ یک اصطلاح رایج در بازار طلای ایران؛ ممکن است موقع فروش طلای دستدوم، خریدار (طلافروش) بگوید احتمالاً طلای شما عیار 750 (18 عیار) نباشد؛ بنابراین به شما پیشنهاد میدهد آن را با عیار کمتر (مثلاً 740) حساب کند.
توجه داشته باشید که همین 10 واحد اختلاف میتواند چند درصد ضرر به شما وارد کند.
دلیل این کار، شک به عیار یا احتمال وجود ناخالصی در طلای کارکرده است.
مسئلۀ بعدی اینکه اگر طلا تعمیر شده یا سایزش عوض شده باشد، طبیعتاً لحیمکاری شده است. در بیشتر مواقع، مواد لحیمشده عیار پایینتری دارند و طبیعتاً خریدار قبول نمیکند پول طلای 18 عیار را برای کالایی که در ارزشش شکوشبهه وجود دارد، بپردازد.
پس وقتی قصد فروش طلای دستدومی که تعمیر شده باشد را داشته باشید، احتمالاً بیشتر طلافروشیها به شما میگویند وزن خالص را کمتر حساب خواهند کرد.
شاید موقع خرید، طلایی دستدومی را ببینید که سطحش با موادی مثل رودیوم، یا حتی طلای با عیار بالاتر روکش شده باشد؛ این کار جلوۀ جذابتری به طلا میدهد و افراد ناواردتر را فریب خواهد داد؛ ولی موقع فروش، خریدار متوجه این موضوع خواهد شد و راضی به پرداخت هزینهای بالاتر از یک حد مشخص نخواهد شد.
بهطور کلی، معمولاً طلافروشیها، مخصوصاً اگر آشنای آنها نباشید، سعی میکنند موقع خرید طلای دستدوم، به بهانههای مختلف از ارزش محصول کم بکنند؛ حالا یا بهخاطر خطوخش و تعمیر، یا بهخاطر روکش و خط عیار.
4. ریسک سرقتی بودن و خطرات حقوقی
کلاً عقل حکم میکند هیچ نوع طلایی را بدون فاکتور معتبر نخرید؛ ولی برای آنهایی که به این نکتۀ مهم اهمیت نمیدهند میگوییم: اگر ناخواسته طلای سرقتی بخرید، دردسرهایی برایتان پیش میآیند که آن سرش ناپیدا است!
متأسفانه بعضیها با قیمتهای غیرمعقول و خیلی ارزان فریب میخورند و قبول میکنند طلای بدون فاکتور بخرند. اگر آن کالا مسروقه باشد و پلیس یا اتحادیه بتواند ردش را بزند، شما هم شریک دزد خواهید بود! چون مبنای مالکیت طلا فاکتور رسمی است، نه در اختیار داشتن آن.
در چنین شرایطی، کالا که 100 درصد توقیف خواهد شد و ضرر مالی خواهید کرد؛ ضمن اینکه ممکن است به خرید مال مسروقه متهم شوید و حتی به زندان بروید.
نکتۀ خیلی مهم دیگر اینکه حتی اگر آن تکه طلا دزدیشده نباشد هم بعداً در فروشش با مشکلات جدی مواجه خواهید شد؛ چون هیچ مجموعۀ معتبری طلای بدون فاکتور نمیخرد.
5. نقدشوندگی پایین و سختی فروش دوباره
طلایی که چندین بار دستبهدست شده باشد، فروشش سخت است! مخصوصاً اگر طرح آن قدیمی شده باشد؛ یا بدتر، فاکتور رسمیای در کار نباشد.
_1767202036.png)
طلافروشها با دیدۀ شک به طلای کارکردهای که مشتری برای فروش میآورد نگاه میکنند؛ شک به تعمیرات، لحیمکاری و حتی عیار آن. بالاتر هم توضیح دادیم که در بیشتر مواقع، آنها قیمتی پایینتر از ارزش واقعی را برای خرید پیشنهاد میدهند.
پس در واقع، سود موقع خرید طلای دستدوم، با در نظر گرفتن کسوراتی که خریدار از قیمت طلا کم میکند، یا خنثی میشود، یا بدتر، به ضرر تبدیل خواهد شد!
6. مشکلات بهداشتی و خطر بیماریهای پوستی
اگر احیاناً بخواهید از طلای دستدوم استفاده کنید، ممکن است مشکلات پوستی و بهداشتی گریبانگیرتان شوند.
شما نمیدانید مالک قبلی آن کالا چه کسی بوده و وضعیت سلامتیاش به چه صورتی بوده است. تماس مداوم انواع زیورآلات طلا با پوست میتواند آنها را به منبع انواع میکروبها و منشاء بیماریهای پوستی مختلف تبدیل کند.
بنابراین، اگر طلای دستدوم بهدرستی ضدعفونی و استریل نشود، حتی میتواند سلامتی خریدار را به خطر بیندازد.
البته تأکید میکنیم این مشکل بیشتر برای آنهایی خطرناک است که میخواهند از طلای کارکرده استفادۀ پوششی بکنند؛ وگرنه برای سرمایهگذاری، چنین ریسکی خیلی خطرزا نیست.
حالا سؤال پیش میآید که اگر طلای دستدوم مناسب سرمایهگذاری نیست، باید سراغ چه شکلی از طلا برویم؟ آیا طلای نو تنها گزینه است؟
جایگزینهای طلای دستدوم برای سرمایهگذاری مطمئنتر
بگذارید خیالتان را راحت کنیم که هیچ گزینهای بهترین نیست و هرکدام از اشکال طلا، نقاط ضعف و قوت مخصوص به خودشان را دارند. حتی همین طلای کارکرده هم بهخاطر یک سری مزایا، بسته به شرایط خاص هر سرمایهگذار، میتواند مناسبترین انتخاب باشد!
بههرحال، در این قسمت، گزینههای جایگزینی طلای دستدوم بهمنظور سرمایهگذاری را بررسی میکنیم.
طلای نو با اجرت کم
کلاً اگر هدفتان سرمایهگذاری باشد، طلای نو انتخاب خیلی خوبی نیست؛ اما در برخی مواقع، اگر کالاهایی با اجرت کم پیدا کنید، میتوانید این نوع طلا را هم بهمنظور سرمایهگذاری بخرید.
معمولاً زیورآلات ساده، مثل النگوها و حلقههای بدون نگین، اجرت خیلی زیادی ندارند؛ بهشرطی که نام برند مشهوری روی آنها نباشد که درصد اجرت را خیلی بالا ببرد!
خوبی طلای نو این است که خیالتان را از بابت عیار درست راحت میکند و خیلی راحتتر میتوانید آن را بفروشید.
طلای آبشده
وقتی زیورآلات قدیمی (یا هر فرم دیگری از این فلز ارزشمند) ذوب شده و مجدداً در اشکال مختلف پرداخته میشود، با طلای آبشده طرف هستیم.
_1767202061.png)
این فرم طلا اجرت ندارد و میتوانیم بگوییم هزینههای جانبی آن خیلی کمتر از دیگر انواع طلا محسوب میشود؛ بهطور مشخص، فقط برای ارزش واقعی طلا، بهاضافۀ کارمزد خریدوفروش یا سود فروشنده پول میدهید.
البته ناگفته نماند که احتمال تقلب در بازار طلای آبشده خیلی زیاد است! وقتی طلا آب شده و دوباره به آن شکل داده میشود، ممکن است عیارش کمتر شود؛ خریداران معمولی که تخصصی در این حوزه ندارند، متوجه چنین خطایی نخواهند شد و موقع فروش میفهمند چه کلاه گشادی به سرشان رفته است.
به همین خاطر، متخصصان پیشنهاد میکنند طلای آبشده را فقط از فروشندههایی که به آنها اعتماد کامل دارید بخرید.
سکه طلا
یکی از نقدشوندهترین اشکال طلا در بازار ایران، سکههای طلا هستند که در وزنها و انواع مختلف در بازار وجود دارند. از سکههای چند صوتی گرفته تا نیمسکه و تمامسکه. البته خود نقدشونده بودن یا نبودن هم تحت تأثیر نوع سکه است. سکه امامی نقدشوندگی بهتری از سکه بهار آزادی دارد!
قبلاً در مقالۀ "برای سرمایه گذاری طلا بخریم یا سکه؟ کدامیک پتانسیل سود بیشتری دارد؟" راجعبه این شکل از داراییهای مبتنیبر طلا صحبت دادهایم.
سکه هم مثل طلای آبشده اجرت ساخت ندارد و هزینۀ جانبی خرید آن به حاشیۀ سود مشخص و کارمزد معاملات محدود میشود؛ ضمن اینکه گستردگی بازار آن و اعلام نرخ رسمی بهصورت هرروزه، به شفافیت هرچه بیشتر قیمتگذاری آن کمک میکند.
ایراد سکه در حبابی است که بعضی اوقات پیرامون ارزش آن درست میشود. مثال بزنیم:
وزن یک تمامسکه امامی برابر است با 8.133 گرم؛ این یعنی برای به درست آوردن ارزش واقعی آن باید این وزن را در قیمت لحظهای طلا ضرب کنیم؛ گاهی قیمت سکه از ارزش واقعی خیلی بالاتر میرود که در چنین زمانهایی، اصطلاحاً میگویند قیمت حباب دارد.
اگر موقع باد شدن حباب اقدام به خرید کنید، ضرر کردنتان، حداقل در کوتاهمدت قطعی است.
شمش طلا
شمشها هم جزو اشکال محبوب طلا برای سرمایهگذاری محسوب میشوند؛ نه فقط در ایران، بلکه در تمام دنیا!
این قطعات ساختهشده از طلا که معمولاً مستطیلی هستند، در وزنهای مختلفی در بازار وجود دارند؛ از یک گرم گرفته تا 12.4 کیلوگرم.
شمشهای طلا هم اجرت ساخت ندارند؛ منتهی هزینههای جانبی آنها آنقدر بالا است که در خیلی از موارد، خرید آنها به هیچ عنوان توجیهپذیر نیست.
برای کسب اطلاعات بیشتر، مقالۀ "راهنمای جامع خرید شمش طلا در ایران" را بخوانید.
صندوقهای طلا در بازار بورس
یکی از کمهزینهترین روشها برای سرمایهگذاری روی طلا و سود بردن از افزایش قیمت آن، خرید سهام صندوقهای طلا در بازار بورس است.
قیمت این صندوقهای سپردهگذاری با نوسانهای قیمت طلا و سکه بالا و پایین میشود و در بیشتر مواقع، سهام آنها نقدشوندگی قابل قبولی دارد.
حذف نیاز به نگهداری از طلای فیزیکی که یکی از خصوصیات این صندوقها است، مثل یک چاقوی دولبه میماند؛ یک سری این قابلیت را دوست دارند، چون ریسک خطراتی مثل سرقت و حتی گم شدن را از بین میبرد.
از طرفی دیگر، برخی به دلایل خاصی ترجیح میدهند سرمایهشان در اختیار خودشان باشد تا مطمئن شوند قرار نیست درگیر اتفاقات پیشبینینشده شوند! مثلاً جنگ 12 روزه و تعطیلی بورس، عاملی بود که خیلیها را از تزریق پول به بازار بورس، حالا چه خرید سهام شرکتها، چه سرمایهگذاری در صندوقهای طلا، پشیمان و گریزان کرد.
پلتفرمهای خریدوفروش طلا بهصورت آنلاین
خرید طلا از پلتفرمهای اینترنتی هم یکی دیگر از روشهای جایگزین خرید طلای دستدوم است. این پلتفرمها امکان خرید 24 ساعته را فعال کردهاند و نیاز به مراجعه حضوری را از بین بردهاند. قیمتها در آنها لحظهای است و با نرخ طلا و سکه بهروز میشود.
علاوهبر اینها، امکان خرید مقادیر اندک طلا، در حد چند صوت هم باعث جذابیت این پلتفرمها برای سرمایهگذارهای خرد میشود.
_1767202075.png)
منتهی در نظر داشته باشید که در بیشتر مواقع، این پلتفرمها همان ایراد صندوقهای سرمایهگذاری طلا، یعنی عدم دسترسی به کالای فیزیکی را دارند؛ ضمن اینکه سابقۀ بد پلتفرمهای اینچنینی در کشور ما، خیلیها را از آنها دور میکند؛ چون میترسند مبادا اسیر کلاهبرداری شوند و پولشان را از دست بدهند.
اگر با وجود تمام ریسکها و این جایگزینها، همچنان فکر میکنید طلای کارکرده برای شما انتخاب بهتری است، حداقل توصیههای بخش بعدی را بخوانید تا مطمئن شوید سرمایهگذاریتان بیشترین بازدهی ممکن را خواهد داشت و قرار نیست ضرر کنید.
چکلیست خرید مطمئن طلای دستدوم
رعایت این موارد کمک میکند تا حد زیادی از خطرات و ریسکهای سرمایهگذاری روی طلای کارکرده ایمن بمانید:
- فقط از واحدهای صنفی و فروشگاههای معتبر خرید کنید تا بعداً بتوانید همان طلا را به خودشان بفروشید؛
- حتماً فاکتور رسمی، شامل اطلاعاتی مثل عیار طلا، وزن خالص، قیمت، تاریخ و...، همراه با مهر و امضای فروشنده بگیرید.
- از فروشنده بخواهید دستدوم بودن کالا و شرایط بازخرید را در فاکتور ذکر کند؛
- از فروشنده بخواهید نتیجۀ عیارسنجی معتبر ارائه دهد؛
- مطمئن شوید کالایی که قصد خریدش را دارید، لحیمکاری، پرشدگی و آبکاری ندارد؛
- خطوخشها و قدیمی بودن طرح را مد نظر داشته باشید؛ همانطور که گفتیم، چنین چیزهایی ممکن است موقع فروش مشکلساز شوند؛
- در صورت امکان، کالای مد نظر را از اتحادیه استعلام بگیرید تا از سرقتی نبودن آن مطمئن شوید؛
از بین این نکات، اولی، یعنی خرید از فروشندههای معتبری که به آنها اعتماد کامل دارید، مهمتر از بقیه است؛ وقتی خیالتان از بابت درستی کار فروشنده راحت باشد، میتوانید به حرف او اعتماد و حساسیت نسبتبه نکات بعدی را کمتر کنید.
در آخر، با یادآوری یک نکتۀ مهم مقاله را به پایان میبریم.
خرید طلای دستدوم لزوماً بهمعنای سود کردن نیست!
در این مقاله توضیح دادیم که در خیلی از مواقع، پول کمتری که بابت خرید طلای دستدوم میپردازید، آنقدر تفاوتی ندارد که حاضر شوید ریسکهای مرتبط با این نوع سرمایهگذاری را به جان بخرید؛ حتی با مثال عددی هم این ادعا را ثابت کردیم؛ ضمناً گفتیم ممکن است موقع فروش چنین محصولاتی به مشکل بخورید و مجبور شوید طلای خود را با ضرر بفروشید.
علاوهبر آن، باقی ریسکهای مرتبط با سرمایهگذاری روی طلای کارکرده را هم زیر ذرهبین بردیم و بعد از معرفی جایگزینهای آن، یک چکلیست برای اینکه مطمئن شوید قرار نیست کلاه سرتان برود ارائه کردیم.
باز هم میگوییم ما در این مقاله با عینک بدبینی به طلای کارکرده نگاه کردیم و هدفمان برجسته کردن ایراداتش بود؛ اما خب حقیقت این است که سرمایهگذاری روی این شکل از طلا (اگر از اصالت و عیار آن مطمئن باشید) مزایای خاص خودش را دارد و به همین خاطر برای خیلیها بهترین انتخاب محسوب میشود.
در انتها از شما میخواهیم لینک این صفحه را برای دیگر دوستانتان که قصد سرمایهگذاری روی طلا دارند بفرستید تا به آنها کمک کنید تصمیم حسابشدهتری بگیرند.