اگر به تحلیل تکنیکال علاقه دارید، اطلاعات این مقاله به کارتان میآید! اندیکاتورها، در دستۀ اصلیترین ابزارهای این نوع آنالیز قرار میگیرند و در ادامه راجعبه آنها صحبت خواهیم کرد.
قبل از اینکه جلوتر برویم، از شما دعوت میکنیم مقالۀ "تحلیل تکنیکال چیست و چرا اهمیت دارد؟" را بخوانید تا کاملاً با این نوع روش آنالیز وضعیت بازار آشنا شوید.
همانطور که گفتیم، اندیکاتورها به کمک تریدرهایی میآیند که با این روش تحلیلی کار میکنند و اینجا میخواهیم تمام زیروبم دنیای آنها را بررسی کنیم.
منطق حکم میکند در اولین قسمت، تعریف کاملی از این مفهوم ارائه کنیم و ما هم همین کار را خواهیم کرد.
اندیکاتور فارکس چیست و به درد چه کسانی میخورد؟
این ابزارها (اندیکاتورها را میگوییم)، متر و معیارهایی هستند که برای سنجش وضعیت بازار به کار میآیند. به بیان دقیقتر، اندیکاتورها نتیجۀ محاسبات دقیق ریاضی هستند و اطلاعات آنها از وضعیت بازار در گذر زمان به دست میآید؛ اطلاعاتی مثل قیمت، حجم معاملات، نوسانها و....
توضیح دادیم که این اندیکاتورها برای تحلیل تکنیکال کاربرد دارند و به همین خاطر، در زبان انگلیسی به آنها Technical Indicators هم میگویند. تریدرهایی که به هر نحوی از تحلیل تکنیکال برای پیشبینی وضعیت بازار و جهتدهی تصمیماتشان کمک میگیرند، با پیادهسازی اندیکاتورهای گوناگون روی چارتهای قیمتی، اطلاعات مفیدی کسب میکنند و میتوانند با دید بازتری دربارۀ آینده تصمیم بگیرند.
پیشنهاد خواندن: مقالۀ "بررسی جامع سایت تریدینگ ویو (آموزش 0 تا 100)" را بخوانید تا با یکی از بهترین سایتهایی که هم چارت ارائه میکند، هم انواع اندیکاتورها را در اختیار تریدر قرار میدهد، آشنا شوید.
پس اندیکاتورها بیشتر از هر کسی برای آنهایی کاربرد دارند که از تحلیل تکنیکال برای تخمین آیندۀ احتمالی بازارهای مالی استفاده میکنند؛ ضمن اینکه فهمیدیم با یک سری محاسبات ریاضی دقیق طرف هستیم که ورودیهای آنها اطلاعات گذشتۀ داراییهای مختلف است؛ اما اینکه اندیکاتور چه منفعتی دارد؟
نگاهی به مزیتهای اندیکاتورها
خیلی کلی که بگوییم، اندیکاتورها بهخاطر کاربردهای زیر مفید هستند:
- شناسایی روند بازار و تشخیص (یا حتی پیشبینی) تغییر روند؛
- شناسایی بهترین نقاط ورود و خروج؛
- مدیریت ریسک حرفهای و حسابشده؛
- اطمینان از ثبات وضعیت قبل از ورود به معاملات (یا خروج از آنها)؛
- ایفای نقش بهعنوان خطوط حمایت و مقاومت داینامیک.
بهخاطر این دلایل و کلی دلیل (کماهمیتتر) دیگر، اندیکاتورها در سالهای اخیر بین تریدرهای فارکس که از تحلیل تکنیکال استفاده میکنند، بسیار محبوب شدهاند؛ البته این ابزارها نهتنها برای جفتارزها، بلکه برای تمام داراییها در انواع بازارهای مالی (از رمزارزها گرفته تا سهام شرکتها در بازارهای بورس) کاربرد دارند.
باید بدانید اندیکاتورهای خیلی زیادی داریم که هرکدام از آنها برای منظور خاصی به کار میآیند؛ هرچند میتوانیم همۀ آنها را براساس خصوصیات مشترکی که دارند، در چند دستهبندی قرار داد.
دستهبندیهای اندیکاتورهای فارکس
همۀ هزاران اندیکاتوری که وجود دارند، یا حتی هر اندیکاتوری که خودتان بسازید (اگر دانش فنی لازم را داشته باشید!)، در نهایت داخل یکی از این 4 دستهبندی قرار خواهند گرفت.
1. Trend Indicators
مشخصاً این دسته اندیکاتورها برای تشخیص جهت کلی بازار (منظور همان ترند است) به کار گرفته میشوند. بازار 3 جهت دارد؛ یا بالا میرود که اصطلاحاً به این وضعیت بازار گاوی یا صعودی میگویند؛ یا پایین میآید که اصطلاحاً به این وضعیت بازار خرسی یا نزولی میگویند؛ یا اینکه حرکتی خنثی دارد؛ یعنی نه بالا میرود، نه پایین میآید که در این شرایط میگویند بازار رنج میزند!
اندیکاتورهایی که در این دستهبندی قرار میگیرند، برای تشخیص جهت بازار کاربرد دارند. از جملۀ معروفترینهای آنها میتوانیم به Moving Average، Bollinger Bands و Parabolic SAR اشاره کنیم.
2. Momentum Indicators
این دست اندیکاتورها سرعت و قدرت روند (مومنتوم) را معلوم میکنند؛ به این ترتیب، تریدری که از این نوع اندیکاتورها کمک میگیرد، اطلاعات خوبی دربارۀ پایدار بودن یا نبودن روند حاکم بر بازار به دست خواهد آورد.
معروفترین اندیکاتورهایی که در این دستهبندی قرار میگیرند عبارتند از RSI، Stochastic Oscillator و Moving Average Convergence Divergence یا همان MACD معروف.
3. Volatility Indicators
اندیکاتور فارکسی که در این دستهبندی است، میتواند محدودهای که قیمت بالا میرود (یا پایین میآید) را شناسایی کند! در واقع، این اندیکاتورها اطلاعات بهدردبخوری از وضعیت کلی بازار و نقاط احتمالی تغییر وضعیت در اختیار تریدر قرار میدهند.
اگر میخواهید با برخی از مطرحترین اندیکاتورهای این دستهبندی آشنا شوید، گزینههایی مثل ATR، Bollinger Bands و Keltner Channels پاسخ پرسش شما هستند.
4. Volume Indicators
خیلی ساده، اندیکاتورهایی که در دستهبندی Volume Indicators قرار میگیرند، اطلاعات لازم دربارۀ حجم معاملات جفتارزهای مختلف را روی داریه میریزند! اطلاعات مرتبط با حجم معاملات، جهت تشخیص قدرت روند به کار میآیند و تریدرهای حرفهای میتوانند از طریق آنها، تغییر جهت احتمالی قیمتها را پیشبینی کنند.
OBV، CMF و Volume Weighted Average Price یا VWAP از جملۀ شناختهشدهترین اندیکاتورهای این دسته هستند.
این 4 دستهبندی، اندیکاتورها را براساس کاربردی که دارند از یکدیگر تفکیک میکنند؛ حال اینکه میتوانیم با یک معیار دیگر هم بین آنها تمایز قائل شویم.
اندیکاتورهای Leading و Lagging چه قرقی با یکدیگر دارند؟
در اینجا، جداسازی با در نظر گرفتن واکنش اندیکاتور به تغییرات قیمتی انجام میگیرد. اندیکاتورهای Leading، آنهایی هستند که سعی میکنند آینده قیمت را پیشبینی کرده و قبل از شکلگیری روند یا تغییر آن، سیگنال مناسب را برای تریدر بفرستند؛ در واقع، Leading Indicators برای پیشبینی حرکتهای احتمالی بازار مناسب هستند؛ اما خب از طرفی، احتمال ارسال سیگنالهای اشتباه از جانب آنها هم زیاد است!
اندیکاتورهای Lagging بعد از اینکه یک روند آغاز شد، کار ارسال سیگنال را شروع خواهند کرد؛ به بیان دقیقتر، این نوع از انواع اندیکاتور فارکس، برای تأیید جهت روند و البته اندازهگیری قدرت آن کاربرد دارند. برعکس اندیکاتورهای Leading، انواع Lagging کمتر سیگنال اشتباه میفرستند، اما خب نقاط ورود و خروج را با تأخیر نشان میدهند!
از جملۀ شناختهشدهترین اندیکاتورهای دستۀ اول (Leading) میتوانیم به RSI و Stochastic Oscillator اشاره کنیم. Moving Average و MACD هم دو مورد از مشهورترین اندیکاتورهای Lagging به حساب میآیند.
اگر موافق باشید، در بخش بعدی چند اندیکاتور پراستفاده و مشهور را بهصورت جداگانه زیر ذرهبین ببریم.
بررسی 7 اندیکاتور فارکس برای تحلیل تکنیکال
یادآوری میکنیم که هر شخصی، در صورت داشتن مهارت لازم، میتواند اندیکاتوری کاملاً سفارشیسازیشده بسازد؛ اما آنهایی از دانش لازم برخوردار نیستند هم میتوانند از وجود اندیکاتورهای آماده و از پیشساخته بهره ببرند.
در این قسمت از مقاله، 7 اندیکاتور پرطرفدار و البته پراستفاده را بررسی خواهیم کرد.
1. Moving Average یا MA
احتمالاً معروفترین و پراستفادهترین اندیکاتوری که برای طیف وسیعی از استراتژیها کاربرد دارد، همین Moving Average باشد که بهاختصار به آن MA هم میگویند. این اندیکاتور دادههای مرتبط به قیمت را از صافی میگذارند و با این کار، به تریدر کمک میکند جهت حرکت روند بازار در یک بازۀ زمانی مشخص را معلوم کند.
علاوهبر این، تریدرها از این اندیکاتور بهعنوان سطوح حمایت و مقاومت داینامیک هم استفاده میکنند؛ ضمن اینکه وقوع برخی اتفاقات و بروز برخی تداخلها بین دو یا چند MA هم بهعنوان نوعی سیگنال معاملاتی برداشت میشود.
در واقع، مووینگ اوریجها نوسانهای قیمتی کوتاهمدت و کماثر را از بین میبرند و تصویری شفافتر از آنچه پشت پرده در جریان است، به تریدر نشان میدهند تا او بتواند تصمیمهای حسابشدهتری بگیرد. باز هم میگوییم که Moving Average در دستۀ اندیکاتورهای Lagging قرار میگیرد و بیشتر از آنکه برای سیگنال گرفتن مناسب باشد، به کار اندازهگیری و تخمین قدرت روند میآید.
این اندیکاتور انواع مختلفی دارد:
Simple Moving Average (SMA)
مووینگ اوریج ساده، میانگین قیمت در چند بازۀ زمانی (با وزنهای یکسان) را محاسبه میکند. برای مثال، مویینگ اوریج سادۀ 10 روزه، جمع عدد قیمت جفتارز در پایان هر روز را جمع کرده و مجموع را بر 10 تقسیم میکند؛ حاصل همان SMA است که روی چارت به نمایش درمیآید.
Exponential Moving Average (EMA)
مووینگ اوریج نمایی یا همان EMA، سازوکاری مشابه SMA دارد؛ منتهی با این تفاوت که وزن بیشتری برای بازههای زمانی تازهتر قائل میشود! به همین خاطر، این نوع MA واکنش دقیقتری به اطلاعات جدید از خود نشان میدهد.
به بیان سادهتر، EMA در مقایسه SMA، واکنش سریعتری به تغییرات قیمتی دارد.
Weighted Moving Average (WMA)
این نوع مووینگ اوریج، وزنهای متغیری برای بازههای زمانی مختلف قیمتی در نظر میگیرد.
2. Bollinger Bands
با پیادهسازی این اندیکاتور روی چارت قیمتی، 3 خط مجزا روی صفحه ظاهر خواهند شد که به محدودۀ بین آنها باند بولینگر میگویند؛ این 3 خط عبارتند از:
- Lower Band یا خط پایینی
- Middle Band یا خط میانی
- Upper Band یا خط بالایی
خطوط این اندیکاتور داینامیک هستند؛ یعنی با تغییرات قیمتی جابهجا میشوند و از نوسانها تأثیر میگیرند. هروقت نوسان شدید باشد، باند پهن و هروقت نوسان کم باشد، باند باریک میشود!
تریدرها از این اندیکاتور جذاب به منظورهای مختلفی بهره میگیرند. مثلاً:
تشخیص شرایط اشباع فروش (Oversold) و اشباع خرید (Overbought): وقتی قیمت به خط بالایی نزدیک میشود، احتمالاً شرایط جفتارز در وضعیت اشباع فروش قرار دارد و این یعنی ممکن است قیمت با کاهش مواجه شود؛ برعکس، وقتی قیمت به سمت خط پایینی میرود، احتمالاً شرایط اشباع خرید حاکم شده است و این یعنی ممکن است روند قیمت صعودی شود.
تشخیص تغییر وضعیت نوسان بازار: همانطور که گفتیم، باریک شدن باند (نزدیک شدن خط بالایی و پایینی به یکدیگر)، نشانی از کاهش نوسانها است. در نقطۀ مقابل، افزایش فاصلۀ دو خط بالا و پایین، سیگنالی میفرستد از روزهای پرنوسان پیش رو.
تأیید روند حرکتی: اگر قیمت بهشکل مداوم به خط بالایی برخورد یا در راستای آن حرکت کند، یعنی قدرت روند بالا است؛ برعکس، برخورد پرتکرار به خط پایینی و حرکت در کنار آن، ضعف روند را نشان میدهد.
3. Fibonacci
خیلیها فیبوناچی را یک اندیکاتور فارکس نمیدانند؛ ولی بههرحال، شکی نیست که با یک ابزار کاربردی برای تحلیل تکنیکال طرف هستیم که به کار شناسایی سطوح حمایت و مقاومت احتمالی میآید؛ پس اجازه دهید ما آن را یک اندیکاتور در نظر بگیریم.
ماهیت وجودی این ابزار بر چیستی دنبالۀ مشهور فیبوناچی استوار است. همان دنبالهای که در دوران تحصیل با آن آشنا شدهایم.
پیادهسازی فیبوناچی روی چارت قیمتی جفتارزها، چندین سطوح در اختیارتان قرار میدهد که کلیدیترینهای آنها عبارتند از:
- 23.6%
- 38.2%
- 50.0% (با اینکه جزو سطوح فیبوناچی است، اما معمولاً در محاسبات لحاظ میشود!)
- 61.8%
- 76.4%
این سطوح به تریدرها کمک میکنند محدودههای احتمالی بازگشت قیمت را محاسبه و البته از آنها بهعنوان سطوح حمایت و مقاومت استفاده کنند.
4. Ichimoku Cloud
یکی از قدیمیترین اندیکاتورها که نامش نشان میدهد ریشهای در سرزمین آفتاب تابان (ژاپن) دارد! در دهۀ 60 میلادی بود که این اندیکاتور ارائه شد و شروع کرد به کمک به معاملهگرها برای شناسایی ترندها؛ علاوهبر این، ابر ایچیموکو به درد تشخیص سطوح حمایت و مقاومت هم میخورد، ضمن اینکه توانایی ارسال سیگنال خرید یا فروش را هم دارد.
کلاً اتکا روی تنها یک اندیکاتور تصمیم عاقلانهای نیست؛ ولی خب بهطور کلی، ابرهای ایچیموکو بهتنهایی میتوانند مجموعهای از قابلیتها را ارائه و شخص تریدر را از بسیاری از ابزارها و اندیکاتورهای دیگر بینیاز کنند.
اندیکاتوری که راجعبه آن صحبت میکنیم، از 5 خط تشکیل شده است:
- Tanken-sen یا Conversion Line: به درد پیشبینی مومنتوم قیمت در کوتاهمدت میخورد و میتواند جهت روند بازار را مشخص کند.
- Kijun-sen یا Base Line: کاربردش نمایش مومنتوم در میانمدت است و میتواند بهعنوان شاخصی از چگونگی عملکرد قیمت در آینده ایفای نقش کند.
- Senkou Span A یا Leading Span A: یکی از مرزهای ابر را تشکیل میدهد و میتواند بهعنوان حمایت یا مقاومتی داینامیک در نظر گرفته شود.
- Senkou Span B یا Leading Span B: مرز دیگر ابر است که در کنار Leading Span A ابر ایچیموکو را میسازد.
- Chikou Span یا Lagging Span: روند حرکتی در بازههای زمانی گذشته را در نظر میگیرد و اطلاعات ارزشمندی دربارۀ احتمال تغییر روند ارائه میدهد.
در کنار اینها، خود ابر یا Cloud را داریم که فضای بین Leading Span A و Leading Span B است.
در رابطه با اینکه چطور میتوان ابر ایچیموکو را تفسیر کرد، باید بگوییم وقتی قیمت بالاتر از ابر میرود، نشان از احتمال شکلگیری یک روند صعودی دارد؛ برعکس این قضیه هم صادق است؛ یعنی وقتی قیمت زیر ابر میآید، احتمالاً شاهد یک روند نزولی خواهیم بود.
البته که این اندیکاتور فارکس ریزهکاریهای خیلی بیشتری دارد؛ ولی اجازه دهید با همین توضیح مختصر کار را ببندیم و برویم سراغ مورد بعدی لیستمان.
5. MACD
بالاتر به MACD اشاره کردیم و گفتیم یکی از پراستفادهترین اندیکاتورها است. به بیان خیلی ساده، این اندیکاتور به درد تشخیص هرگونه تغییر در قدرت، جهت، مومنتوم و مدتزمان روند حاکم بر بازار میخورد.
MACD 3 خط دارد که عبارتند از:
- MACD Line: این خط رابطۀ بین دو مووینگ اوریج را نشان میدهد! یعنی EMA 26 روزه و EMA 12 روزه.
- Signal Line: یک خط که EMA 9 روزه است، بالای خط MACD کشیده میشود و نقش فرستندۀ سیگنال خرید یا فروش را بازی میکند.
- Histogram: نشاندهندۀ اختلاف بین خط MACD و خط سیگنال است.
البته که ریزهکاریها بسیار هستند؛ ولی خب کلاً، وقتی خط MACD از خط سیگنال بالاتر میرود، میتوان آن را بهعنوان نشانۀ ایجاد فرصت خرید در نظر گرفت. حالت برعکس هم سیگنال فروش میسازد.
6. RSI
این عبارت مخفف Relative Strength Index است؛ یک اندیکاتور مومنتومی که میتواند وضعیت اشباع فروش (یا خرید) را به تریدر نشان دهد. خطوط RSI بین 0 و 100 بالا و پایین میشوند و قرارگیری آنها در هر قسمت، حاکی از وضعیت بهخصوصی است.
اگر بخواهیم خیلی کلی بگوییم، وقتی خطوط بالاتر از 70 میروند، وضعیت اشباع خرید را نشان میدهند؛ یعنی عرضه خیلی از تقاضا جلوتر رفته است و به همین خاطر، احتمال ریزش قیمت وجود دارد؛ از آن طرف، رفتن خطوط به زیر 30، وضعیت اشباع فروش را نشان میدهد؛ یعنی تقاضا از عرضه بیشتر شده و احتمالاً قیمت میرود که افزایش پیدا کند!
ضمنا، RSI برای تشخیص واگراییها و همگراییها هم به کار میآید؛ وقتی روند حرکتی قیمت روی چارت با روند حرکتی خطوط اندیکاتور تفاوت داشته باشند، یعنی ممکن است تغییر روند را در پیش داشته باشیم.
7. Stochastic Oscillator
آخرین اندیکاتور لیست ما هم قدیمی است و به کار اندازهگیری مومنتوم ترند میآید. سادهتر بگوییم، Stochastic Oscillator هم روال عملکردی مشابه RSI دارد و بین 0 و 100 بالا و پایین میشود.
بالاتر رفتن از محدودۀ 80 حاکی از استقرار وضعیت اشباع خرید است و پایینتر رفتن از 20 اشباع فروش را نشان میدهد.
این اندیکاتور فارکس هم میتواند به شکلهای مختلف سیگنال خرید یا فروش جفتارز را صادر کند. این را هم بگوییم که Stochastic Oscillator بهترین عملکردش را در زمانی از خود نشان میدهد که بازار نه صعودی است، نه نزولی؛ یعنی موقعی که رنج میزند و حرکتی نسبتاً خنثی دارد.
قبل از اینکه برویم سراغ جمعبندی مقاله، لازم است به یک نکتۀ مهم هم اشاره کنیم.
اتکای صرف به تنها 1 اندیکاتور کار درستی نیست!
هیچ اندیکاتوری بهتنهایی نمیتواند اطلاعات کاملاً دقیقی در اختیارتان قرار دهد! بالاتر هم به این موضوع اشاره کردیم و بهخاطر اهمیت بالای این مسئله، تصمیم گرفتیم در بخشی جداگانه روی آن تأکید داشته باشیم.
تریدرهای حرفهای، بسته به استراتژی معاملاتی خود، سراغ بیشتر از 1 اندیکاتور میروند و اطلاعات بهدستآمده از یکی را با اطلاعاتی که از دیگر اندیکاتورها به دست میآورند، تأیید میکنند.
به این ترتیب، دقت پیشبینی بالاتر میرود و معاملهگر میتواند تصمیمات حسابشدهتری برای ادامۀ فعالیت خود بگیرد.
برویم سراغ جمعبندی پایانی.
اندیکاتورها اینجا هستند تا کار شما را راحتتر کنند
موضوع این مقاله انواع اندیکاتور فارکس بود و سعی کردیم تمام اطلاعات لازم دربارۀ این مقوله را در اختیارتان قرار دهیم. به همین خاطر، اول تعریف کاملی از اندیکاتورها ارائه کردیم و گفتیم تمام تریدرهایی که با تحلیل تکنیکال سروکار دارند، باید از آنها استفاده کنند.
بعد از آن در ماجرا عمیقتر شدیم و پس از بررسی دستهبندیهای مختلف اندیکاتورها، 7 مورد از پراستفادهترینهای آنها را معرفی کردیم.
یادآور میشویم که اندیکاتورها میتوانند در تحلیل درست آیندۀ بازار خیلی کارآمد باشند و مثل یک دستیار حرفهای به کمک تریدر بیایند؛ پس از شما میخواهیم لینک این صفحه را برای آن دسته از دوستانتان که تکنیکالکار هستند بفرستید تا آنها هم با این ابزارهای بهدردبخور آشنا شوند.